Τραμπ εναντίον Ομάν: Πώς η «Ελβετία της Μέσης Ανατολής» έχασε την εμπιστοσύνη των ΗΠΑ

Για χρόνια θεωρούνταν ο πιο αξιόπιστος και διακριτικός διαμεσολαβητής της Μέσης Ανατολής. Το Ομάν, η χώρα που είχε χτίσει τη φήμη της πάνω στην ουδετερότητα και την ικανότητά της να διατηρεί ανοιχτούς διαύλους επικοινωνίας με όλους, βρίσκεται πλέον αντιμέτωπο με μια πρωτοφανή ψύχρανση των σχέσεών του με την Ουάσιγκτον.

Το σουλτανάτο, που συχνά αποκαλείται «η Ελβετία της Μέσης Ανατολής», βρέθηκε εκτός των τελευταίων διαπραγματεύσεων μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, με την κυβέρνηση Τραμπ να εκφράζει ανοιχτά τη δυσφορία της για τη στάση του Μουσκάτ και την εγγύτητά του με την Τεχεράνη.

Η χώρα που μιλούσε με όλους

Το Ομάν έχει οικοδομήσει επί δεκαετίες μια εξωτερική πολιτική ισορροπιών. Μοιράζεται με το Ιράν τα στρατηγικής σημασίας Στενά του Ορμούζ, διατηρεί στενές σχέσεις με τις μοναρχίες του Κόλπου και ταυτόχρονα παραμένει συνομιλητής της Ουάσιγκτον.

Αυτή ακριβώς η δυνατότητα να συνομιλεί με όλες τις πλευρές το κατέστησε κομβικό παράγοντα σε σειρά περιφερειακών κρίσεων.

Το σουλτανάτο διαδραμάτισε καθοριστικό ρόλο στις μυστικές διαπραγματεύσεις που οδήγησαν στη συμφωνία για το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα το 2015, ενώ φιλοξένησε επανειλημμένα επαφές ανάμεσα σε αντιμαχόμενες πλευρές της περιοχής, από την Υεμένη μέχρι το Ιράν.

Η δυσπιστία της κυβέρνησης Τραμπ

Ωστόσο, οι εξελίξεις των τελευταίων μηνών φαίνεται να άλλαξαν τις ισορροπίες. Παρά το γεγονός ότι το Ομάν είχε ενεργό ρόλο στις συνομιλίες μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης, το όνομά του απουσίαζε από τις δημόσιες αναφορές του Ντόναλντ Τραμπ όταν ανακοίνωσε τη συμφωνία που οδήγησε στον τερματισμό της πρόσφατης πολεμικής σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή.

Την ίδια στιγμή, υψηλόβαθμοι Αμερικανοί αξιωματούχοι άφηναν να εννοηθεί ότι η Ουάσιγκτον θεωρούσε πως το Μουσκάτ είχε αναπτύξει υπερβολικά στενές σχέσεις με το Ιράν, γεγονός που περιόριζε την αξιοπιστία του ως ουδέτερου διαμεσολαβητή.

Σύμφωνα με αμερικανικές πηγές, η κυβέρνηση Τραμπ αποφάσισε να παραγκωνίσει το Ομάν από κρίσιμες φάσεις των διαπραγματεύσεων, αναθέτοντας πρωταγωνιστικό ρόλο σε άλλους περιφερειακούς παίκτες.

Το Πακιστάν και το Κατάρ στο προσκήνιο

Μετά την κλιμάκωση της κρίσης και τον πόλεμο μεταξύ Ιράν, Ισραήλ και Ηνωμένων Πολιτειών, το Πακιστάν ανέλαβε πρωτοβουλίες διαμεσολάβησης με τη στήριξη της Αιγύπτου, της Τουρκίας και της Σαουδικής Αραβίας.

Παράλληλα, το Κατάρ ενίσχυσε σημαντικά τον ρόλο του ως δίαυλος επικοινωνίας μεταξύ των εμπλεκόμενων πλευρών, αποκτώντας μεγαλύτερη επιρροή στις διπλωματικές διεργασίες της περιοχής.

Το τίμημα της ουδετερότητας

Αναλυτές εκτιμούν ότι το Ομάν πλήρωσε το τίμημα της παραδοσιακής πολιτικής ουδετερότητας που ακολουθεί εδώ και δεκαετίες.

Η άρνησή του να υιοθετήσει σκληρή ρητορική απέναντι στην Τεχεράνη και η δημόσια κριτική που άσκησε στους αμερικανικούς βομβαρδισμούς προκάλεσαν δυσφορία στην Ουάσιγκτον, η οποία εμφανίζεται πλέον λιγότερο ανεκτική απέναντι σε συμμάχους που τηρούν ίσες αποστάσεις.

Ωστόσο, η ίδια στάση φαίνεται πως προστάτευσε το σουλτανάτο από τα χειρότερα κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης. Σε αντίθεση με άλλες χώρες του Κόλπου που βρέθηκαν στο στόχαστρο επιθέσεων, το Ομάν επηρεάστηκε ελάχιστα, ενώ τα αεροδρόμιά του μετατράπηκαν σε ασφαλείς διαδρόμους διαφυγής για χιλιάδες ανθρώπους.

Η γεωστρατηγική αξία των Στενών του Ορμούζ

Παρά την προσωρινή υποβάθμιση του ρόλου του, το Ομάν εξακολουθεί να κατέχει στρατηγική θέση στον χάρτη της Μέσης Ανατολής.

Η γεωγραφική του θέση στα Στενά του Ορμούζ, από όπου διέρχεται σημαντικό μέρος του παγκόσμιου εμπορίου ενέργειας, καθώς και τα λιμάνια του στο Σοχάρ και το Ντουκμ, το καθιστούν αναντικατάστατο παράγοντα για τη ναυσιπλοΐα και την ασφάλεια στην περιοχή.

Γι' αυτό και αρκετοί αναλυτές εκτιμούν ότι, παρά την τρέχουσα δυσπιστία, η Ουάσιγκτον δύσκολα θα απομακρυνθεί οριστικά από έναν εταίρο που εξακολουθεί να διαθέτει μοναδικά διπλωματικά και γεωστρατηγικά πλεονεκτήματα.

Με πληροφορίες από ΑΠΕ ΜΠΕ